Jurisprudentie week 49 · 1 dec – 7 december 2025
Een terugblik op de Nederlandse uitspraken van deze week — 8 uitspraken, waarvan 8 duidelijk relevant voor één expertteam (score ≥ 0,15). Bron: corpus3k-2026-04-25, geordend op datum.
Aannemer veroordeeld: werken in strijd met Wav doet tijdelijke bescherming vervallen
Controleer vóór aanvang of een Oekraïense werknemer toestemming heeft — Wav-overtreding kost hem zijn verblijfsrecht.
Een aannemer liet een Oekraïner werken zonder de vereiste tewerkstellingsvergunning. Het hof stelt vast dat daarmee niet alleen de Wav werd overtreden, maar dat de werknemer hierdoor ook zijn rechtmatig verblijf onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming verloor. Cruciaal: het hof accepteert die verblijfsrechtelijke conclusie zonder dat een bestuursrechter dat vooraf apart heeft vastgesteld. Voor de praktijk betekent dit dat een Wav-overtreding bij Oekraïense werknemers direct verblijfsrechtelijke schade kan veroorzaken. Controleer dus altijd vooraf of de juiste arbeidsmarkttoestemming aanwezig is — en leg die controle vast.
APV blijft gelden voor sluitingstijden, niet het omgevingsplan
Openingstijden reguleer je via de APV — het omgevingsplan is hiervoor niet het juiste instrument.
Een kantine vroeg ontheffing om tot middernacht open te blijven. De burgemeester verleende die ontheffing op grond van de APV. De rechtbank bevestigt dat dit het juiste kader is: regels over openings- en sluitingstijden horen thuis in de APV, niet in het omgevingsplan. Artikel 2.1 van het Omgevingsbesluit en artikel 174 lid 3 van de Gemeentewet begrenzen wat gemeenten in het omgevingsplan mogen regelen. Voor omgevingsplanteams is dit een nuttige ankerpunt: neem openingstijdenregels niet op in het omgevingsplan, ook niet als onderdeel van functionele bestemmingen. De APV blijft daarvoor het aangewezen instrument.
Mer-beoordeling Dairy Campus sneuvelt bij rechter wegens onzorgvuldige voorbereiding
Controleer bij complexe uitbreidingen of het mer-beoordelingsbesluit alle relevante activiteiten en effecten volledig in beeld brengt.
De rechtbank Noord-Nederland vernietigt het mer-beoordelingsbesluit voor de uitbreiding van onderzoekscentrum De Dairy Campus in Leeuwarden. De uitbreiding omvat meer jongvee, een grotere mestvergistingsinstallatie, digestaatscheiding, opslag van dunne fractie in een mestzak en proefnemingen. Omdat al deze activiteiten samenhangen, had het bevoegd gezag de cumulatieve milieueffecten integraal moeten beoordelen. Dat is onvoldoende gebeurd. Voor het milieuteam betekent dit: bij uitbreidingen met meerdere samenhangende activiteiten moet de mer-beoordeling elke activiteit expliciet meenemen en onderbouwen waarom geen mer-procedure nodig is. Een dunne onderbouwing houdt bij de rechter geen stand.
Strafrechter veroordeelt mestfraudeur met beroepsverbod na procesafspraken
Mestfraude loopt via het strafrecht: een beroepsverbod kan effectiever zijn dan een last onder dwangsom.
Een rechtbank in Oost-Brabant veroordeelde de oprichter en leider van een criminele organisatie rond mestfraude en valsheid in geschrifte. De straf is geheel voorwaardelijk, maar het beroepsverbod bijt: de veroordeelde mag feitelijk niet meer in de sector actief zijn. De zaak draait om een co-vergistingsinstallatie en valse handelsdocumenten in de NVWA-controleketen — schendingen van de Meststoffenwet en Europese dierlijke bijproductenregelgeving. Voor bestuursrechtelijk handhavers is de les praktisch: bij stelselmatige fraude in de mestverwerking kan afstemming met het OM en NVWA een beroepsverbod opleveren dat verder reikt dan wat een last onder dwangsom bereikt.
Exceptieve toetsing planregels pas mogelijk na onherroepelijk bestemmingsplan
Nog geen onherroepelijk plan? Dan is exceptieve toetsing nog niet aan de orde — check dit vroeg in je dossier.
De rechtbank bevestigt: exceptieve toetsing van planregels is alleen mogelijk als het bestemmingsplan onherroepelijk is. Zolang dat niet het geval is, kun je de onderliggende regel niet via die route aanvechten. Daarnaast past de rechtbank artikel 8.0a Bkl toe op een gebonden bevoegdheid — dit is geen nieuwe koers, maar een routinematige stap in de transitiefase van de Omgevingswet. Praktisch betekent dit: controleer bij elk dossier in het tijdelijk deel van het omgevingsplan direct of het bestemmingsplan onherroepelijk is. Is dat niet zo, dan is exceptieve toetsing als strategie vooralsnog kansloos.
Kosten spoedeisende bestuursdwang afval verhaald op bewoner
Mag het college kosten verhalen voor het weghalen van één kartonnen doos? Dit is de grens.
Een bewoner bood huishoudelijk afval aan in strijd met de gemeentelijke Afvalstoffenverordening. Het college paste spoedeisende bestuursdwang toe — het verwijderen van een kartonnen doos — en stuurde daarna een rekening van € 199,57. De Raad van State beoordeelt of dit kostenverhaal rechtmatig is. Voor handhavingsteams is dit relevant: ook bij kleine overtredingen kan spoedeisende bestuursdwang worden ingezet zonder voorafgaande last, maar de kostenonderbouwing moet wel kloppen. Zorg dat de urenregistratie en tarieven aantoonbaar zijn, want juist bij lage bedragen wordt de proportionaliteit van de kostenstaat snel aangevochten.
Veiling als weigeringsgrond voor standplaats mist wettelijke basis
Wil je standplaatsen via veiling toewijzen? Zorg dan dat de APV daar expliciet een grondslag voor biedt.
De gemeente 's-Hertogenbosch wees een standplaatsvergunning voor een suikerspinkraam tijdens carnaval af omdat de aanvrager de veiling had verloren. De Raad van State steekt daar een stokje voor: artikel 5:14 APV biedt geen grondslag om een veiling als imperatieve weigeringsgrond te hanteren. Een nadere regel die dat wél mogelijk maakt, ontbrak. Voor evenementen- en standplaatsteams betekent dit: check of jullie APV-delegatiebepaling uitdrukkelijk de ruimte geeft voor het veilingmechanisme dat je wilt gebruiken. Ontbreekt die grondslag, dan kun je weigering op die basis niet hardmaken.
Vacature onvoldoende gemeld: GVVA terecht geweigerd voor Albanese kandidaat
Zorg dat vacatures aantoonbaar en reëel gemeld zijn — anders sneuvelt de aanvraag op prioriteitgenietend aanbod.
Een werkgever vroeg een GVVA aan voor een Albanees familielid als hoofd nachtproductie. De rechtbank Den Haag oordeelde dat de afwijzing standhield: de vacature was niet deugdelijk gemeld via het UWV en de functie-eisen waren onrealistisch hoog, waardoor prioriteitgenietend aanbod ten onrechte was uitgesloten. De beroepsgronden over zorgvuldigheid en motivering slaagden niet. Voor de praktijk: controleer vóór indiening of de vacaturemelding tijdig, volledig en met reële eisen is gedaan. Achteraf repareren lukt niet — de rechter toetst de situatie op het moment van het besluit.