Jurisprudentie week 11 · 9 mrt – 15 maart 2026
Een terugblik op de Nederlandse uitspraken van deze week — 10 uitspraken, waarvan 10 duidelijk relevant voor één expertteam (score ≥ 0,15). Bron: corpus3k-2026-04-25, geordend op datum.
Deelsluiting bedrijfspand onder Opiumwet: evenredigheid en samenhang ruimtes wegen zwaar
Verminderde verwijtbaarheid en ruimtelijke samenhang beïnvloeden de reikwijdte van bestuursdwang — ook buiten de Opiumwet.
De rechtbank toetst kritisch of een gedeeltelijke sluiting van een bedrijfspand proportioneel is. Twee elementen springen eruit: de mate waarin de overtreder een verwijt treft, en de functionele samenhang tussen de gesloten ruimte en de rest van het pand. Hoewel de grondslag hier artikel 13b Opiumwet is — en dus buiten de kern van milieuhandhaving valt — is de bestuursdwang-doctrine die de rechtbank toepast direct bruikbaar bij Wabo- en Wm-handhaving. Maandag betekent dit: onderbouw bij elke bestuursdwangbeslissing expliciet waarom de gekozen reikwijdte evenredig is, en betrek verminderde verwijtbaarheid actief in de motivering.
Rechter vernietigt opslagbeding: huurverhogingen boven CPI teruggedraaid
Controleer indexeringsclausules in huurcontracten: een opslag bovenop CPI kan oneerlijk en vernietigbaar zijn.
De kantonrechter in Rotterdam vernietigde een opslagbeding waarmee de verhuurder twee huurverhogingen doorvoerde die hoger uitvielen dan de CPI-berekening toeliet. Het beding is oneerlijk in de zin van het consumentenrecht, waardoor de verhogingen teruggedraaid worden en de huurachterstand herberekend moet worden. Voor het woonteam betekent dit: check bij huurprijsgeschillen altijd of de indexeringsclausule alleen CPI volgt of ook een extra opslag bevat. Die opslag is kwetsbaar. Dit is een civiele uitspraak — geen bestuursrechtelijke huisvestingsverordening — maar raakt wel de praktische huurprijsbescherming.
Erfafscheiding zonder vergunning: bruidsschat-regels bepalen handhavingsbesluit
Weet wanneer een erfafscheiding vergunningplichtig is onder de bruidsschat — voorgevel en openbaar gebied zijn cruciale drempels.
Een college handhaafde een last onder dwangsom voor een erfafscheiding die zonder omgevingsvergunning was geplaatst. De rechtbank beoordeelde of de bruidsschat-artikelen 22.26 en 22.27 van het omgevingsplan vergunningplicht meebrengen. Daarvoor is doorslaggevend of de erfafscheiding is geplaatst vóór de voorgevel of grenst aan openbaar toegankelijk gebied — begrippen die in de transitiefase worden uitgelegd via het Bbl. Praktisch punt: controleer bij erfafscheidingszaken altijd de ligging ten opzichte van de voorgevelrooilijn en de toegankelijkheid van het aangrenzende terrein voordat je een vergunningplicht aanneemt of uitsluit.
Kartonnen doos naast container rechtvaardigt spoedeisende bestuursdwang niet zomaar
Controleer of de feiten en tijdslijn kloppen voordat je spoedeisende bestuursdwang toepast bij kleine afvalovertredingen.
Den Haag paste spoedeisende bestuursdwang toe omdat een toezichthouder een platgemaakte kartonnen doos naast een container aantrof. De Raad van State toetst of aan de voorwaarden voor spoedeisendheid was voldaan: was er werkelijk geen tijd voor een voorafgaand besluit? Bij een enkele kartonnen doos is dat niet vanzelfsprekend. Voor milieuteams betekent dit: documenteer bij kleinere afvalovertredingen expliciet waarom direct ingrijpen noodzakelijk was en leg dat vast in het schriftelijk besluit achteraf. Een dunne motivering over de spoedeisendheid maakt het besluit kwetsbaar voor vernietiging — en dan komen de kosten van verwijdering mogelijk niet te verhalen.
Omgevingsvergunning 120 arbeidsmigranten in buitengebied 15 jaar houdbaar
Spuitzone, alternatievenleer en convenant goed ingebed? Dan staat een tijdelijke vergunning voor 120 plekken.
De Raad van State houdt de omgevingsvergunning voor een arbeidsmigrantencomplex aan de Tuindersweg in IJsselmuiden in stand. De uitspraak bevestigt de lijn uit Harderwijk en Etten-Leur: een termijn van 15 jaar is ruimtelijk aanvaardbaar mits goed onderbouwd. Doorslaggevend waren de aantoonbare afwezigheid van betere alternatieve locaties, een adequate spuitzone-beoordeling en geborgde leefkwaliteit via convenant én vergunningvoorschriften. Praktisch: zorg bij nieuwe aanvragen in het buitengebied dat alternatievenonderzoek, spuitzone-analyse en handhavingsafspraken over woon- en leefklimaat aantoonbaar in het dossier zitten vóór de verklaring van geen bedenkingen wordt aangevraagd.
Mondelinge toestemming vrijstelling damhert schadebestrijding niet voldoende
Vrijstelling schadebestrijding dekt alleen wie schriftelijke, gedagtekende toestemming heeft — mondeling volstaat niet.
Een grondgebruiker in Zeeland doodde een damhert op zijn perceel, binnen het gebied waarvoor een provinciale vrijstelling gold. Toch veroordeelde het hof hem, en de Hoge Raad bevestigt dat. De vrijstelling vereist schriftelijke en gedagtekende toestemming; die had hij niet. Voor de milieupraktijk betekent dit: controleer bij schadebestrijding altijd of de formele toestemmingsdocumenten op orde zijn, ook als het perceel binnen het vrijstellingsgebied ligt. Mondelinge afspraken of het vertrouwen op de ligging van het perceel zijn onvoldoende verweer bij handhaving of vervolging.
Medeplegen mishandeling door samen met zijn zoon (n.
milieu-relevant (tata); hoge precedentwaarde
Hoge Raad, 10 mrt 2026 — ECLI:NL:HR:2026:216. Medeplegen mishandeling door samen met zijn zoon (n.a.v. woordenwisseling over betaling van huur voor caravan aan ander) die ander een klap tegen zijn rechter slaap te geven en meerdere keren tegen zijn lichaam te slaan en te schoppen, art. 300.1 Sr. Vrijspraak in eerste aanleg. Bewijsklachten. 1. Kon hof de verklaring van aangever voor bewijs gebruiken? 2. Verweer dat er onvoldoende buurtonderzoek is gedaan. 3. Verweer dat getuige niet is gehoord. 4. Verweer m.b.t. mogelijkheid dat letsel door… Relevantie: milieu-relevant (tata); hoge precedentwaarde
Geurvoorschriften pluimveestal moeten concreter: twee voorschriften onvoldoende
Controleer bij pluimveevergunningen of geurvoorschriften afdwingbaar zijn geformuleerd — vaagheid is al genoeg voor een tussenuitspraak.
Een omgevingsvergunning voor wintergartens en aangepaste stalsystemen in twee pluimveestallen sneuvelt deels op de formulering van geurvoorschriften. Fijnstof, endotoxinen, water- en energieverbruik halen de beroepsdrempel niet; de geurberekening klopt en aan de normen bij omliggende woningen kan worden voldaan. Maar twee voorschriften zijn te vaag om te handhaven. De rechtbank geeft het bevoegd gezag de kans dat te herstellen. Praktisch gevolg: bij het opstellen van geurvoorschriften voor stallen moet je niet alleen toetsen óf aan de norm wordt voldaan, maar ook of het voorschrift zelf meetbaar en handhaafbaar is geformuleerd.
Cyberaanval op Seveso-inrichting telt mee bij beoordeling verwijtbaarheid bestuurlijke boete
Een hack als externe oorzaak kan de boete matigen — ook als het boetebeleid daarvoor geen expliciete regeling kent.
Een BRZO-inrichting kreeg een bestuurlijke boete van €200.000 opgelegd wegens overtreding van de Arbeidsomstandighedenwet in samenhang met artikel 5 BRZO 2015. De rechtbank matigt de boete: een cyberaanval van buitenaf vermindert de verwijtbaarheid op grond van artikel 5:46 lid 2 Awb, ook al voorziet het handhavingsbeleid niet expliciet in deze situatie. Voor handhavingsteams bij BRZO- en Seveso-inrichtingen betekent dit: documenteer bij sanctiebeslissingen altijd de mate van verwijtbaarheid afzonderlijk. Externe verstoringen zoals hacks, sabotage of extreme weersomstandigheden kunnen — buiten de beleidsmatrix om — grond zijn voor matiging. Bouw dit handvat in bij het opstellen van sanctiestrategieën.
AVG blokkeert Wav-verificatieplicht niet; Excel-sheet volstaat voor inleners
Documenteer EU-arbeidsmigranten via een stappenplan — de AVG is geen excuus om artikel 15a Wav te omzeilen.
Een inlener met 35 overtredingen van artikel 15a Wav kreeg een boete van €149.625, die de rechtbank Rotterdam terugbracht naar €97.250. Drie lessen: ten eerste blokkeert de AVG de verificatieplicht voor EU-burgers niet — een Excel-sheet met een vast stappenplan is voldoende. Ten tweede mag de minister in heroverweging de verwijtbaarheid niet zonder nieuwe motivering opschalen van normaal naar grove schuld. Ten derde matigde de rechtbank de boete tweemaal vanwege termijnoverschrijdingen, maar de cumulatie van 35 boetes voor één fout bleef intact. Praktisch: regel een gedocumenteerd onboardingproces voor uitzendkrachten en houd het dossier bij — de omvang van het klantenbestand bepaalt straks de hoogte van de totaalboete.