Bestuurlijke boete

Evenredigheidstoets snijdt boetes fors terug — ook na bezwaar.

De minister legde een beveiligingsbedrijf een boete van €10.500 op voor drie overtredingen van de Wpbr. Na bezwaar ging de staatssecretaris al naar €2.000. De Raad van State matigt verder naar €600. De uitspraak laat zien dat de bestuursrechter de evenredigheid van bestuurlijke boetes actief toetst en niet terugschrikt voor stevige matiging — ook als het bestuursorgaan in bezwaar al had bijgesteld. Voor handhavingsteams is dit een signaal: motiveer de hoogte van elke boete expliciet op de specifieke feiten, want een generiek boetebedrag houdt bij de rechter weinig stand.

Visuele observatie van condens is zelfstandige boetegrondslag — geen aanvullende meting vereist.

Het CBb bevestigt dat een toezichthouder niet hoeft te wachten op technische metingen. Wie bij een controle veel condensdruppels ziet hangen aan een plafond, mag daaruit concluderen dat het plafond niet voldoet aan Verordening 852/2004: die eist dat bouw en inrichting condensvorming beperken. De minister hoefde ook geen toepassing te geven aan artikel 2.3 Besluit handhaving — verzachtende omstandigheden stonden de boete niet in de weg. Voor de handhavingspraktijk: visuele waarneming van vochtigheid aan plafonds in voedselruimten is op zichzelf al genoeg. Zorg dat plafonds aantoonbaar zijn ontworpen om condens te minimaliseren, anders is de boete bij de volgende controle moeilijk te bestrijden.

Herstelmaatregelen en verbouwing ná de overtreding verlagen de boete niet als de risico's bij de overtreding zelf onvoldoende zijn weggenomen.

Het CBb bevestigt de bestuurlijke boete van de minister aan een slachthuis wegens overtreding van voedselhygiëneregelgeving (Verordening 852/2004). Het slachthuis voerde aan dat een latere verbouwing de onderliggende oorzaak had weggenomen en dat aangepaste werkwijzen — later ontvellen, later controleren van uitgesneden delen — de risico's hadden verminderd. Beide argumenten strandden. Een verbouwing ná de overtreding heeft geen invloed op de beoordeling van de gedraging op het moment zelf. De aangepaste werkwijzen waren onvoldoende aannemelijk gemaakt als risicobeperking. Artikel 2.3 Besluit handhaving hoefde de minister niet toe te passen. Concreet: aantonen dat je ná de overtreding maatregelen hebt getroffen is niet genoeg — je moet onderbouwen dat die maatregelen de risico's van de overtreding zelf wezenlijk reduceerden.

Een hack als externe oorzaak kan de boete matigen — ook als het boetebeleid daarvoor geen expliciete regeling kent.

Een BRZO-inrichting kreeg een bestuurlijke boete van €200.000 opgelegd wegens overtreding van de Arbeidsomstandighedenwet in samenhang met artikel 5 BRZO 2015. De rechtbank matigt de boete: een cyberaanval van buitenaf vermindert de verwijtbaarheid op grond van artikel 5:46 lid 2 Awb, ook al voorziet het handhavingsbeleid niet expliciet in deze situatie. Voor handhavingsteams bij BRZO- en Seveso-inrichtingen betekent dit: documenteer bij sanctiebeslissingen altijd de mate van verwijtbaarheid afzonderlijk. Externe verstoringen zoals hacks, sabotage of extreme weersomstandigheden kunnen — buiten de beleidsmatrix om — grond zijn voor matiging. Bouw dit handvat in bij het opstellen van sanctiestrategieën.

Controleer bij asbestdossiers altijd of getuigen in de onderzoeksfase zijn gehoord — verzuim passeerbaar, maar niet zonder risico.

De Rechtbank Rotterdam bevestigt dat de minister terecht bestuurlijke boetes heeft opgelegd voor overtredingen van het Arbobesluit bij asbestverwerking. Het boetebedrag wordt wel verlaagd omdat de redelijke termijn is overschreden. Interessant is de toepassing van artikel 6:22 Awb: een getuige was niet gehoord tijdens het onderzoek, wat de rechtbank als onzorgvuldige voorbereiding kwalificeert. Toch passeert de rechter dit gebrek omdat eiseres er aantoonbaar niet door is benadeeld. Voor milieuteams betekent dit: procedurele fouten in de onderzoeksfase zijn niet automatisch fataal, maar vergen wel een expliciete nadelige-benadeling-toets.

Controleer of het RVO-nauwkeurigheidsrapport in jouw dossier correct is toegepast — ook bij intermediairs.

Een intermediair kreeg een bestuurlijke boete van RVO omdat hij niet aan de mestverwerkingsplicht had voldaan. In hoger beroep bevestigt het CBb dat het rapport over de nauwkeurigheid van aan- en afgevoerde mineralen niet alleen voor veehouders geldt, maar ook voor intermediairs. De rechtbank werd vernietigd; het beroep is alsnog ongegrond verklaard. Voor milieuhandhavingsteams is dit zijdelings relevant: de kern zit in de vraag welke meetmarges RVO hanteert bij administratieve sancties. Wie dossiers begeleidt waarin mestadministratie een rol speelt, moet dit rapport kennen en controleren of RVO het correct heeft toegepast.

Onderbouw financiële draagkracht altijd zorgvuldig en houd de redelijke termijn scherp in het oog.

Een agrariër kreeg een boete van € 80.500 opgelegd wegens overtreding van de Meststoffenwet in 2018. Rechtbank Gelderland verklaart het beroep gegrond op twee gronden: het besluit bevat een motiveringsgebrek over de financiële draagkracht van de overtreder, én de redelijke termijn is overschreden. Beide gronden leiden tot matiging van de boete. Praktisch betekent dit: wie een bestuurlijke boete voorbereidt of beoordeelt, moet de financiële situatie van de overtreder concreet en gedocumenteerd meewegen. Bovendien tikt de klok — een langlopende procedure werkt altijd in het voordeel van de overtreder.